Social media verslaving
Voorkom een social media verslaving: zo haal je meer uit je socials
Social media verslaving is een groeiend probleem onder jongeren, maar het feit dat je veel online bent betekent niet automatisch dat je verslaafd bent. Het gaat hierbij vooral om hoe je social media gebruikt en welke impact ze hebben op hoe jij je voelt. Het gebruik van social media heeft daar namelijk ongemerkt veel invloed op; niet alleen lichamelijk en mentaal, maar ook op sociaal gebied.
Waar je wel en niet gelukkig van wordt en waar je grenzen liggen is voor iedereen verschillend. Daarom is het lastig om te bepalen wanneer iemand gewoon veel op zijn telefoon zit en wanneer er sprake is van een social media verslaving. Dynamo Jong zocht uit welke factoren een rol spelen in de manier waarop jongeren social media ervaren. We bekijken de voor- en nadelen van social media en geven tips over hoe je je social mediagebruik op een goede manier kunt verminderen. Heb je hier een vraag over? Stuur ons een bericht!
Jongeren en social media verslaving
Ben jij ook zo iemand die als je moet wachten op de bus of de tram nog even gauw je telefoon pakt? En hoewel niet iedereen meteen een social media verslaving heeft, zijn er wel veel mensen die eigenlijk meer tijd op social media doorbrengen dan ze zouden willen. Is het echt zo erg? Laten we eerst eens even in de cijfers duiken! NPO deed een onderzoek en daaruit bleek dat 35% van de jongeren aangeeft dat ze een social media verslaving heeft. Hierbij hebben ze ook gekeken naar het verschil tussen jonge mannen en vrouwen. Ongeveer 40% van de mannen gaf aan dat ze meer dan 3 uur per dag op social media zitten, bij de vrouwen is dit zelfs 51%.
Maar waarom zitten jongeren dan zoveel op social media? Vaak begint het uit verveling, maar als je eenmaal op social media zit zijn de apps moeilijk af te sluiten. Ze houden je aandacht vast en de likes en notifications van platforms als Instagram en Facebook zijn erg verslavend. Bovendien zijn mensen vatbaar voor sociale druk: we willen er allemaal graag bij horen en vooral niets missen (FOMO).
Social media werken ook anders dan andere verslavende middelen als drugs, alchohol en tabak. Je hebt bijna altijd en overal toegang tot internet zonder dat het je heel veel geld kost of je er veel moeite voor moet doen. Dát er dus zoveel jongeren zijn die vermoeden dat ze een social media verslaving hebben is dus niet zo vreemd. Maar hoe zorg je ervoor dat je die schermtijd terugdringt en wat kun je nog meer doen om minder afhankelijk te zijn van social media?
Social media: verbindend, maar ook verslavend
Social media zijn niet per se fout of verslavend, er zitten ook hele mooie kanten aan. Je kunt je social media bijvoorbeeld gebruiken om contact te houden vrienden en familie die niet in de buurt wonen. Via social media kun je lid worden van groepen met mensen die dezelfde interesses hebben. Dat is superleuk als je een bijzondere hobby hebt die weinig anderen hebben. Social media zijn ook handig als je op zoek bent naar inspiratie. Ben je op zoek naar kennis, creatieve inspiratie of een origineel idee? Op social media kom je de leukste suggesties tegen en vaak kun je in een filmpje gelijk zien hoe je het zelf maakt. Hartstikke handig dus! Bovendien kun je via social media veel mensen bereiken. Voor bedrijven en influencers zijn social media een goede manier om producten of diensten te laten zien.
De bijna eindeloze stroom aan updates en informatie kan leiden tot een social media verslaving. Sommige jongeren scrollen urenlang op hun telefoon om vooral maar niets te missen. Er is niet een vaste manier om te bepalen wanneer je nu wel of niet verslaafd bent aan social media. Maar heb je het gevoel dat je dagelijks leven lijdt onder je social mediagebruik? Of kun je slecht slapen doordat je vaak tot laat in de avond nog op je telefoon zit?
Dynamo Jong helpt je met afkicken van social media als je denkt dat je een social media verslaving hebt. We helpen je ook als je niet het gevoel hebt dat je verslaafd bent, maar wel graag minder op je telefoon wilt zitten. Stuur ons een bericht als je hier vragen over hebt. Of kom eens langs in een van onze jongerencentra in Amsterdam-Oost, dan kun je je vragen bespreken met onze jongerenwerkers.
Cyberpesten en fake news
Naast een sterke, verbindende kant hebben social media ook minder mooie eigenschappen. Hoe vaak zie je immers niet hatelijke reacties verschijnen onder nieuwsberichten van mensen met anonieme accounts. Online pesten is overigens niet altijd anoniem, misschien word je zelf online gepest door mensen die je kent. Cyberpesten komt voor in verschillende vormen, via games of social media, in appgroepen en via stalking. Een andere vorm van cyberbullying is uitsluiting van online groepen. In welke vorm het ook gebeurt, online pesten heeft een enorme impact op het dagelijks leven en de mentale gezondheid van het slachtoffer. Doordat het vaak niet zichtbaar is voor ouders of scholen is het voor de omgeving lastig om op te merken dat iemand online wordt gepest. Bovendien is het – zeker sinds de opkomst van AI – lastig om te bepalen of een bericht wel echt is.
Schadelijke content
Iedereen die dat wil kan een bericht op social media zetten. Hoewel er filters zijn voor schadelijke content zoals geweld en discriminatie, lukt het niet altijd om ervoor te zorgen dat dit soort content niet online komt. Het is sowieso maar de vraag of een bericht wel of niet de waarheid is. Soms is een aanbieding te mooi om waar te zijn en hoe vaak hebben we al niet gehoord over influencers die ontmaskerd werden? Toch blijft het lastig om in de digitale wereld te bepalen wat echt is en wat niet en welke impact dit heeft op het welzijn van jongeren.
Deze vraag speelt niet alleen bij jongeren zelf, maar zeker ook bij ouders/verzorgers en bij mensen die met jongeren werken. Ook deze doelgroep kan bij Dynamo terecht. Heb je een vraag over social media verslaving of over het gebruik van social media door jongeren in het algemeen? Neem contact op en leg ons je vraag voor. Wij denken graag met je mee en kunnen je in contact brengen met andere specialisten als dat nodig is.
Social media verslaving leidt tot eenzaamheid
Het is lastig om te bepalen wanneer iemand wel of niet last heeft van een social media verslaving. De grens is niet haarscherp, maar toch kun je wel aan jezelf of aan iemand in je directe omgeving merken dat het gebruik van Facebook, TikTok of Instagram verslavend geworden is. De hoeveelheid tijd die in de online activiteiten wordt gestoken, gaat namelijk bijna altijd ten koste van offline contacten.
Een social media verslaving kan ervoor zorgen dat jongeren zich erg eenzaam voelen. Hoe leuk en mooi die filmpjes en berichten soms ook zijn, je bekijkt ze wel in je eentje. Net als bij andere soorten verslavingen, heeft ook een social media verslaving impact op je dagelijks leven en sociale contacten. Doordat je leven zich online afspeelt, kunnen waardevolle real life contacten verwateren. Wil je graag minder tijd online doorbrengen en lijkt het je leuk om weer eens echt af te spreken met mensen? Loop dan eens binnen bij een jongerencentrum van Dynamo Jong bij jou in de buurt.
Mediawijsheid en echte ontmoetingen
Om jongeren bewust te maken van de kansen en risico’s van social media en ze te laten zien dat het ook anders kan begon onze jongerenwerker Cherinne Beaart een podcast, Niet te veel WaWa. Ze gaat op een luchtige manier het gesprek aan over groepsdruk, identiteit en mediawijsheid. Cherinne laat zien hoe waardevol offline ervaringen zijn en moedigt jongeren aan om écht met elkaar leuke dingen te doen.
Social media gaan niet meer weg en dat hoeft ook helemaal niet, maar het blijft natuurlijk belangrijk om ook buiten de online wereld af te spreken. Hoe leuk en waardevol is het om nieuwe vrienden te maken en met elkaar leuke dingen te doen! Dynamo Jong biedt jongeren uit Amsterdam de kans om elkaar te ontmoeten en nieuwe vriendschappen te sluiten. We hebben jongerencentra op meerdere plekken in Amsterdam Zuid en Oost. Hier kun je gezellig komen chillen of meedoen aan een van onze activiteiten voor jongeren. Die zijn voor members bijna altijd gratis. Ben je nog geen lid van Dynamo Jong, schrijf je online in als member. Kost je helemaal niks!
Tips om een social media verslaving in de hand te houden
Dat social media verslavend kunnen werken is bekend, maar hoe zorg je ervoor dat je minder op al die social media apps zit? Een belangrijke stap hierin is het verminderen van het aantal prikkels dat je krijgt. Daarnaast kun je je social media gebruik verminderen door een maximale schermtijd in te stellen.
Beperk het aantal social media apps
Heb jij ook een account op TikTok en op Insta? Je zit vast ook op SnapChat. YouTube misschien? WhatsApp staat ongetwijfeld ook op je telefoon. Het is heel leuk om op al die social media platformen te zitten, maar ze zijn ontzettend verslavend. Het kost je ontzettend veel tijd om bij te houden wat er overal gebeurt. Beperk daarom het aantal social media waar je actief op bent. Kies de platformen waar je het meest mee hebt of heel veel plezier uit haalt.
Stel een maximumtijd in
Een strenge, maar ook hele effectieve manier om je schermtijd terug te dringen is door het instellen van een maximum tijd. Bij Iphones vind je onder “Instellingen” de mogelijkheid om een tijdslimiet in te stellen voor bepaalde apps. Heb je een Android? Dan kun je onder “Instellingen” bij “Digitaal Welzijn” een Doel schermtijd instellen en voor je social apps kun je daaronder een App-timer instellen zodat je een melding krijgt als je max behaald is. Voor beide systemen zijn ook apps te downloaden, zoals Freedom. Je kunt een maximale tijd voor een hele dag instellen of sommige apps uitschakelen op bepaalde momenten van de dag, bijvoorbeeld onder werktijd.
Zet je social media niet op je beginscherm
Als je je telefoon opent en je ziet daarop meteen je social media apps, dan is het heel verleidelijk om de app meteen even te openen. Twee minuten maar, toch? En voor je het weet ben je een kwartier verder…. Zet daarom je social media niet op je beginscherm, zodat je moet swipen om toch bij je socials te komen. Pak je je telefoon er om een andere reden bij, dan ben je minder snel geneigd om nog even op je socials te kijken.
Zet je notificaties en meldingen uit
Zo beslis je zelf hoe vaak je kijkt en word je de apps niet meer ingetrokken.
Selectiever zijn in wie je volgt
Een groot netwerk is leuk, maar zorgt ook voor heel veel informatie. Niet alle informatie die je via social media ontvangt is even leuk. Soms roept het ook ergernis op of het maakt je juist heel onzeker. Content roept bepaalde emoties op; door selectiever te zijn in wie je volgt krijg je minder prikkels en zijn je emoties beter in balans. Tijd om eens door die contactenlijst te gaan dus! Volg alleen mensen die op een positieve manier bijdragen aan hoe jij je voelt. Mensen die je inspireren, blij maken of zorgen dat je sterker in je schoenen staat. Accounts die alleen maar ergernis, jaloezie of onzekerheid oproepen kun je maar beter ontvolgen.
Doe een detox
Probeer een bepaalde periode je telefoon links te laten liggen. Zo train je jezelf niet altijd meteen naar je telefoon te grijpen. Vind je een detox nog een beetje lastig? Begin dan eens met een aantal telefoonloze uren. Bijvoorbeeld ’s morgens na het wakker worden en ’s avonds voordat je naar bed gaat. Ook kun je telefoonloze ruimtes maken, zoals je slaapkamer.
Zoek een andere bezigheid
Wil je minder op je telefoon zitten, zoek dan een andere bezigheid die je leuk vindt om te doen. Lezen, sporten, muziek maken, creatief bezig zijn…. Het is maar net wat bij je past! Heb je echt geen idee waar je moet beginnen? Kom dan eens langs bij een buurthuis voor jongeren bij jou in de buurt. Wij vinden het belangrijk dat jongeren met elkaar leuke dingen kunnen doen. We geven je de kans om te ontdekken waar je talent ligt. Je kunt via Dynamo ook regelmatig meedoen aan te gekke workshops. Zo kun jij doen wat je leuk vindt en je talenten verder ontwikkelen. Dus wil je ontdekken hoe je de juiste snaar raakt op een gitaar? Wil je de Michelinsterren van de hemel koken of ben jij geknipt voor het kappersvak? Kom eens langs en ga aan de slag met het ontdekken van jouw talent!
Social media leuker maken
Als je je social media gebruik wilt verminderen, dan hoef je echt niet meteen cold turkey te stoppen of vol voor een digitale detox te gaan. Geef jezelf hierin de tijd en de ruimte. Het is goed om voor jezelf te bedenken waar voor jou de meerwaarde van social media ligt. Zo maak je je social media leuker en zorg je er ook voor dat er niet te veel tijd in gaat zitten.
Zet voor jezelf eens op een rij welke social media je allemaal volgt en wat vooral belangrijk voor je is. Je zult zien dat je inmiddels heel veel mensen en pagina’s volgt die eigenlijk vooral tijd kosten, maar weinig opleveren. Als je dat prettig vindt, kan een jongerencoach van Dynamo je hierbij helpen. Kun je echt niets bedenken? Dan kan die app waarschijnlijk wel de prullenbak in, maar of je dat ook echt doet bepaal je natuurlijk zelf!
Zeker in het begin kan het lastig zijn om het vol te houden, maar kijk eens naar wat je er op langere termijn voor terug krijgt. Een uur op een dag komt neer op 7 uren in een hele week. Kijk eens wat je met al die vrije tijd kunt doen. Samen sporten, de stad in, muziek maken met vrienden, noem maar op!
Wil jij graag leuke dingen doen bij jou in de buurt, je talenten ontdekken of weten hoe je ervoor zorgt dat je minder op social media zit? Wat je ook graag wilt doen, je bent altijd welkom in een van onze jongerencentra!
Vraag stellen